Saturday, January 30, 2016

"मनातला देव"



          आज रोजीपर्यंत देव या संकल्पनेबद्दल बरेच काही लिहिले गेले आहे. देवाचं अस्तित्व, देवाची किमया, देवाबद्दलची नास्तिकता या आणि अश्या किती तरी विषयावर चर्चा, लेख, भाषणे, वादविवाद रंगलेले आहेत. तरीसुद्धा मला वाटते की, कितीही विभिन्न मतप्रवाह मांडले गेले असले, तरी देखील "देव" हा विषय अजूनही अनुत्तरित च राहिला आहे!

          आस्तिक देव मानतात, देवावर श्रद्धा, विश्वास ठेवतात. नास्तिक देव मानत नाहीत. देवावर विश्वास ठेवत नाहीत. पण तुम्ही आस्तिक असलात किंवा नास्तिक असलात, पण देव ही अत्यंत मूलभूत अशी संकल्पना आहे आणि ती जगातल्या एकूण सर्व लोकांच्या मनामध्ये खोलवर पोचलेली आहे हे प्राथमिक सत्य आहे. म्हणजे तुम्ही पक्के नास्तिक आहात आणि देव मानत नाही असे ठाम सांगत असाल, तर ‘तूम्ही काय मानत नाही म्हणालात?’ अशा प्रश्नाचे उत्तर देण्याकरता तरी निदान तुम्हाला देव ही संकल्पना मनात आणावीच लागते.

          'पण मुळात देव ही संकल्पना आहे तरी काय?' याचा विचार केला जातो का? नास्तिक माणसे आपण काय नाकारत आहोत याचा खोलवर विचार करून ते नाकारत असतात का? आणि आस्तिक माणसे तरी आपण नेमकी कशावर श्रद्धा ठेवत आहोत, ज्याच्यावर श्रद्धा ठेवत आहोत ते आपल्याला नीट समजले आहे का? या प्रश्नाचा विचार करतात का? दोघे ही मनात श्रद्धा च ठेवतात. आस्तिक देव असल्याची श्रद्धा आणि नास्तिक देव नसल्याची श्रद्धा. पण आपल्या मनानी तरी खरं काय मानायचं?

          एकदा मी आमच्या गावातल्या माढेश्वरी मंदिरात बसलो होतो मग सहज गंमत म्हणून एक प्रयोग केला. देवळाच्या प्रवेशद्वारात बसलो आणि देवदर्शन करून बाहेर पडणार्‍या प्रत्येक व्यक्तीला विचारू लागलो, की “काय झालं का देवदर्शन?” सर्व माणसे ‘हो’ असेच उत्तर देऊन पुढे जात होती. 'तुम्हाला खराखुरा देव भेटला का?' असा माझ्या प्रश्नाचा खरा अर्थ होता. पण प्रश्नातल्या देवदर्शन शब्दातली गम्मत कोणाच्याच लक्षात आली नाही! प्रत्येक जण येतोय आणि अतिशय मनोभावे देवमूर्ति चे वंदन करुन जातोय पण कोणीच विचार सुद्धा करत नाही की नेमकी ही आपण कशावर श्रद्धा ठेवत आहोत.

          देवावरच्या श्रद्धेमुळे मनाला शांती मिळते असंही काही लोक सांगतात. असं सांगणार्‍या माणसांना देवाचा शोध घ्यायचाच नसतो. त्यांना फक्त त्यांच्या मनातला देव या संकल्पनेवरच्या श्रद्धेचा उपयोग काऊन्सेलिंग करणा-या एखाद्या सायकॉलॉजिस्टप्रमाणे करून घ्यायचा असतो. त्यांची श्रद्धा म्हणजे फक्त मनाला शांती मिळविण्याकरीता एखाद्या सायकियाट्रिस्ट डॉक्टरशी केलेला व्यवहार असतो. तर इतर काही श्रद्धावान आस्तिक माणसे देवाला नवस बोलून काही मिळवण्याचा प्रयत्न करतात. तो तर चक्क देण्याघेण्याचा व्यवहार असतो. त्यांना फक्त देवाचा उपयोग करून घ्यायचा असतो. पण तरी प्रश्न अनुत्तरित च आहे की ' देव ही एक फक्त संकल्पना आहे की त्याचं खरच अस्तित्व आहे?'

          हा लेख लिहावा असा वाटला त्याचं कारण असं की मी काल देवाच्या अस्तित्वावर प्रकाश टाकणारी एक छोटी स्टोरी वाचली ती अशी की 'एक छोटा मुलगा, आज त्याने काही ठरवले आहे. त्याला देवाबरोबर जेवायचे आहे. तो देवाच्या शोधात निघाला. काही खाण्याच्या वस्तू आणि पाण्याच्या बाटल्या बरोबर घेऊन तो घराबाहेर पडला. देवाला शोधत खूप चालला. एका बागेत गेला. थोडी विश्रांती घेण्यासाठी एका बाकावर बसला. जवळच एक म्हातारी होती. तिच्याकडे त्याचे लक्ष गेले. तिला बहुधा तहान लागलेली होती. त्याने जवळचे पाणी तिला दिले. ती पाणी प्याली. बाटली परत देताना ती हसली. इतके सुंदर हसणे तो प्रथमच बघत होता. त्याने तिला खाऊ दिला. ती परत तसेच हसली. ते हास्य बघण्याचे त्याला वेडच लागले. तो उठला. दिवस सरत आला होता. आता त्याला घरी परतायचे होते. तो तिथून निघाला. थोडे पुढे गेला. वळून पाहिले. ती म्हातारी गोड हसत होती. तो धावत तिच्याकडे आला. तिला मिठी मारली. तिनेही प्रेमाने त्याला कुशीत घेतले. जरावेळाने तो निघाला. घरी पोचला. आज तो खूपच खुश दिसत होता. आईने विचारले त्याला, मग तो सांगू लागला, ‘देव कितीतरी थकला होता आई! भुकेला, तहानेलाही होता. तरी खूप गोड हसत होता.’ इकडे ती म्हातारीही घरी पोचली. केवढी आनंदी, केवढी तृप्त! रोजचा शीण नव्हता. एकटेपणाची बोच नव्हती. तिच्या मुलाला सारेच अनपेक्षित होते. ‘कुठे होतीस दिवसभर?’ त्याने आईला विचारले. ती त्या दैवी तंद्रीतच होती. म्हणाली, ‘मला वाटत होते त्यापेक्षा खूप तरुण आहे रे देव! तरुण कसला? बाळच!! न मागता मला सारे दिले. प्रेमाने मिठीही मारली!’ म्हातारीच्या देहावर वसंत ऋतू अवतरला होता. केवढा आनंद, केवढी तृप्ती, केवढे समाधान!!

          माझ्या whatsapp ग्रुप मध्ये आलेली ही छोटीशी गोष्ट मी वाचली आणि 'देव' या संकल्पने चा खरा अर्थ कळाला. सगळा सार या छोट्याशा गोष्टीत कळुन आला. मनात वाटलं की, आपण देव शोधतोय आणि देव आपल्याच सोबत फिरतोय निरंतर...... आपल्या मनामध्ये...... हाच असेल का तो माझ्या "मनातला देव" ? आपण याच मनातल्या देवाला बाहेर शोधण्याचा प्रयत्न करतोय. आपण नेहमी देवाला बाहेर च्या जगात शोधण्याचा प्रयत्न करतो पण तो आपल्यात च आहे आपल्या मनात आहे. बाहेर च्या जगात देव नाही याचा अर्थ असा नाही की मंदीरे अनावश्यक आहेत. ही मंदीरेच आपल्याला आपल्या मनातल्या देवाशी जुळवुन ठेवतात, मनातल्या देवाशी संपर्क करायला शिकवतात. "देव" हा आपल्या आत च कुठेतरी हरवला आहे त्याला च शोधण्याचा प्रत्येकाने प्रयत्न केला पाहिजे......

- डॉ संदीप टोंगळे

Tuesday, January 26, 2016

"माझ्या मनातला खराखुरा प्रजासत्ताक देश"



          आपल्यातील च काही लोकांच्या मनात असा ही विचार येत असेल की आपण देशभक्त आहोत हे अनुभवण्यासाठी आपल्याला काही विशिष्ट दिवसच का हवेत? का कशासाठी? मला ही पहिले असच वाटायचं की हे 26 जानेवारी, 15 ऑगस्ट हे राष्ट्रीय सण कशाला पाहिजेत? आपण आपली देशभक्ती रोज च साजरी केली, रोजच व्यक्त केली, रोज च देशाचा विचार करुन वागलो तर कशाला पाहिजे एवढा अट्टाहास......? पण आता लक्षात येतयं की हे राष्ट्रीय सण खूप गरजेचे आहेत आणि अनिवार्य आहेत, कारण आपण आता हळूहळू विसरु लागलो आहोत कि २६ जानेवारी आणि १५ ऑगस्ट हे दिवस बघण्याची स्वप्ने बघत, किती यातना सोसत, किती मोठी कुर्बानी देत त्या शुर वीरानी आपले बलिदान दिले होते. या दिवसा बद्दल सन्मान असणे किंवा या दिवशी का होईना आपल्या देशभक्ती ची अनुभूती होणे हे त्या वीर स्वतंत्र सेनानी ना श्रद्धांजली अर्पण केल्या सारखेच आहे.

          देशाने संविधानाचा स्वीकार करून लोकशाहीतील एका नव्या पर्वाची सुरुवात केली होती तो दिवस प्रजासत्ताक दिन म्हणून साजरा केला जातो. आमचा भारत देश हा एक मोठा लोकशाही देश आहे म्हणजे हे लोकांचे, लोकांनी,लोकांसाठी चालविलेले राज्य आहे. हा अधिकार भारताच्या घटनेनुसार २६ जानेवारी १९५० साली मिळाला. त्यादिवसापासून प्रजेची सत्ता सुरु झाली. प्रजेच्या हाती सत्ता म्हणजे प्रजासत्ताक. आज ही प्रेजेच्याच हाती सत्ता आहे पण ज्या प्रजेला या प्रजासत्ताक ची गरज आहे त्या प्रजेच्या हाती सत्ता नाही राहिली. सत्तेच्या चाव्या सतत एकाच प्रजेकडे ( म्हणवून घेणारे राजकीय घराणे ) रहात आहेत आणि खरी प्रजा दुर्लक्षित होत चाललीय.

          लोकशाही म्हणलं की राजकारण आलचं पण ज्या गलिच्छ राजकारणाने प्रजेचा आवाज च दाबला जातोय ते राजकारण काय कामाचं. राजकीय पक्ष व त्यांच्या कारभाराबाबत बोलण्या एवढा मी मोठा व विचारवंतही नाही. मात्र एवढे नक्की की, सध्याच्या राजकारणात प्रामाणिक व सचोटीने काम करणाऱ्यांची कमी आहे. निष्ठावंत व प्रामाणिक राजकर्ते घडविले पाहिजेत. चांगले काम करण्यासाठी चढाओढीने स्पर्धा झाली पाहिजे.( येथे चढ़ाओढीने स्पर्धा होतीय पण ती फक्त भ्रष्टाचारासाठी). निवडणूक काळात दिखाऊ प्रचार करण्याची व खोटी आश्वासने देण्याची वेळच येता कामा नये. तरच ती खऱ्या अर्थाने लोकशाही व प्रजासत्ताक व्यवस्था म्हणता येईल.

          भारतात बिगर राजकीय व निष्पक्षपाती प्रशासकीय सेवा ही एक महान संपत्ती आहे. परंतु या संपत्तीलाही या गलिच्छ राजकारणामुळे वाळवी लागली आहे, ही खरच दु:खाची बाब आहे. जातीयवाद, भ्रष्टाचार आणि राजकारण हे आपल्या प्रशासकीय सेवेची दिवसेंदिवस झीज करत आहे. सध्याच्या प्रक्रियेत राजकीय पक्षांच्या घोषणा, नितीमुल्ये आणि कार्यक्रमांनी आपला अर्थ गमावला आहे. मला वाटतं भारताची एकात्मता आणि एकता आज संकटात आलीय. भारतीय राजकारण, संस्कृती- सहिष्णुता यांचीही स्थिती वाईटच आहे. पण या सर्व गोष्टीना कुठे ना कुठे आपण जबाबदार आहोत. सर्व काही राजकर्त्यावर सोडून आपण मोकळे होतो पण तसं न करता आपण पण या लोकशाही चा एक महत्वाचा घटक आहोत हे लक्षात ठेवून आपण सर्वानी च त्यात सक्रीय सहभाग घेतला तर या देशाला "खराखुरा प्रजासत्ताक देश" होण्यापासुन कोणी रोखू शकत नाही.

          भारत हा खरोखरच एक असामान्य प्रजासत्ताक देश आहे आणि भारताइतकी विविधता आणि वाद एकात एक गुंफलेला दुसरा देशही या जगात नसेल. इतक्या सर्व विविधतेतून एकता हीच खरी भारताची ताकत आहे. पण याच एकतेला आव्हान देण्याचं काम गेली 60-70 वर्षे काही भारत द्वेषी राष्ट्रांकडून होत आहे. पण त्याला उत्तर देण्यास भारतीय जनता नेहमी सज्ज राहिली आहे. पण मला वाटतं गेल्या 5-10 वर्षात भारतीय जनतेत एकात्मतेची भावना कुठेतरी हरवली आहे. याला कारणीभूत आहे आजचा आमचा युवावर्ग हो युवावर्गच !(म्हनवनार्या राजकीय घराणेशाहीने त्यांच्या स्वार्थापोटी या युवा वर्गाला निष्कारण बांधून ठेवलयं आणि धर्म,जात,पात इ. याच विष दिवसागणिक पाजलं जातय. हे कुठे तरी थांबलं पाहिजे).

          स्वातंत्र्यानंतरचा तत्कालीन युवावर्ग उत्साहात होता. परंतु, आज आमची नैतिकता, जबाबदारी ढासळलेली दिसून येते. याचं कारण मागच्या पिढीचा पुढच्या पिढीशी संवाद कमी पडतोय किंवा तो नाहीच. त्यामुळे भारतीय अस्मिता, एकात्मता, स्वातंत्र्याची किम्मत या आमच्या युवावर्गाला नाही. पुढच्या आणि मागच्या पिढ्यांत संवाद होणे जरूरीचे आहे. त्यासाठी त्यांना एका व्यासपीठावर आणणे जरूरीचे आहे. या संवादातून मागल्या पिढीतून पुढल्या पिढीत संवाद होऊ शकेल. भारतीय अस्मिता ज्यामुळे पुन्हा मिळाली ते स्वातंत्र्य म्हणजे काय, त्याचा अर्थ आमच्या पिढीला मागल्या पिढीकडून कळेल. भारतीय संस्कृती, सहिष्णूता, अहिंसक विचारधारा, भारतीय विद्वत्तेची परंपरा सांगणारे लेख या सगळ्यांची जाणीव आम्हाला व्हायला हवी. तरच  स्वातंत्र्याचा अर्थ आमच्या सारख्या युवावर्गाला कळेल.

          Make in India आणि अशा इतर ही खुप योजना भारतात सुरु होत आहेत ही अभिमानाची गोष्ट आहे, त्याला आपण सहकार्य करून बळ दिलं पाहिजे. (किमान आपल्या देशासाठी तरी पक्ष,पक्षश्रेष्ठी बाजूला ठेवून सर्वच नेत्यांनी या व अशा देशोपयोगी योजनांसाठी एकत्र यायला हवं, सध्या ती काळाची गरज बनलीय). ज्या दिवशी आपली भारतमाता एका हातात कमळ व दुसर्या हातात कंदील घेऊन हत्तीवर स्वार होऊन इंजिनाच्या दिशेने ठीक 10 वाजून 10 मिनिटाने प्रस्थान करेल त्या दिवशी या भारतमातेला महासत्ता बनण्यापासून कोणी रोकू शकणार नाही. यातला गमतीचा भाग सोडला आणि जर खरच असं झालं तर भारताला महासत्ता बनण्यास वेळ लागणार नाही. त्यासाठी सर्वांची मानसिकता बदलायची गरज आहे. त्यातआमच्या युवापिढीचा हातभार खुप मोलाचा असेल. आमच्या सारख्या युवा वर्गा कडे जास्त लक्ष देऊन त्यांच्या मनात देशभक्ति,देशाची अस्मिता,देश अभिमान जागृत केला पाहिजे. आणि तेव्हा च निर्माण होईल "माझ्या मनातला खराखुरा प्रजासत्ताक देश"......!

          माझ्या सर्व देशबांधवांना प्रजासत्ताक दिनाच्या खुप खुप शुभेच्छा......!

- डॉ संदीप टोंगळे

Sunday, January 24, 2016

॥अवतारी मन॥


"यदा यदा ही धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत
अभ्युत्थानं अधर्मस्य तदात्मानं स्रुजाम्याहं"॥७॥
"परित्राणाय साधुनां विनाशायच दुष्कृतां
धर्म संस्थापनार्थाय संभवामी युगे युगे"॥८॥अध्याय॥४॥

          नरेंद्र प्रभु यांचा ब्लॉग "संभवामी युगे युगे" वाचला होता मागे एकदा. मनात तेच प्रश्न आले? की खरच दुष्ट शक्तींचा नाश करण्यासाठी भगवान कृष्ण पृथ्वीवर अवतारित होतील का? वचन पूर्ण करतील का? आणि अवतारित झालेच तर कोणत्या अवतारात येतील? मनुष्याच्या की निसर्गाच्या? असे अनेक प्रश्न डोक्यात आले पण मनात एकच विचार आला की खरच अवतार असतात का? आणि असतील तर त्याच नेमकं स्वरुप कसं असेल?

          मित्रांनो, आपण म्हणतो की दृष्ट शक्ती वाढली आहे त्याचा विनाश झाला पाहिजे. यासाठी आपण एखाद्या देव अवताराची वाट पाहतोय. आणि तो भगवान कृष्ण सांगुन गेलाय की ' संभवामी युगे युगे......' म्हणजे तो नक्की येईलच किंवा आला ही असेल आपल्या मध्ये. मग तो नरेंद्र मोदी असेल का? की अरविंद केजरीवाल? की आण्णा हजारे असतील का? की कोणी अभिनेता की प्रणेता असेल? कोण असेल नेमकं? असं सर्वांच्या मनात असेलच. पण मी ठाम पणे सांगतो की तुमच्या मनातला देव अवतार आलाय. दुष्ट शक्ती चा नायनाट करायला तो आलाय. आता तुम्ही म्हणालं कुठे आहे? कधी आला? कोण आहे तो? मित्रांनो सांगतो पहा पटतयं का?

          रामायण, महाभारतात सांगीतलयं म्हणून आपण गृहीत धरून चालू की वाईट गोष्टींचा नाश करण्यासाठी देव अवतार घेईलच. हा देव अवतार आपण दुसर्यात का पाहतो? त्यापेक्षा स्वत:त का नाही पहात? मला वाटत प्रत्येकाच्या मनात एक देवरुपी आणि एक राक्षसरुपी माणुस आहे. चांगला आणि वाईट हे दोन्ही विचार मनात असतातच. सर्वानी मनातल्या वाईट विचारावर मात करून चांगल्या विचाराचा अवलंब केला की आपोआप दुष्ट शक्ती चा नाश होईल आणि हाच असेल तो अवतार जो सर्वाना अपेक्षित आहे पण या साठी 'बदल' अपेक्षित आहेत. माणुसकीत बदल, संस्कृतीत बदल, चालीरीतीत बदल, निसर्गात बदल आणि महत्वाच म्हणजे वागण्यात बदल हा अनिवार्य आहे. मनुष्य मनातील 'बदल' हाच खरा या कलयुगासाठी श्रीकृष्णा चा अवतार आहे. आणि हेच माझ्या कल्पनेतील "अवतारी मन"......

          Change is the law of nature. बदल हा निसर्गाचा नियम आहे. या बदलाची सुरुवात आपण आपल्यापासून च केली तर सर्व जग त्याच अनुकरण करेल. डार्विनच्या सिद्धांतात सांगितल्याप्रमाणे जो बदल करत येणाऱ्या परीस्थितीशी जुळवून घेत राहील तोच जिवंत राहील, ही गोष्ट सगळीकडेच खरी ठरते. त्यामुळे माणसाने स्वतःमधे बदल करत परीस्थितीशी जुळवून घ्यायला शिकलं पाहिजे. तरंच प्रगती होणं शक्‍य आहे. थोडक्‍यात काय तर “बदल हा अनिवार्य आहे.’ म्हणजेच Change is inevitable.

सर्वांत प्रमुख गोष्ट म्हणजे, बदल करण्याची मानसिक तयारी पाहिजे. बदल हा निसर्गाचा नियम आहे. त्यामुळे आपल्याला परिस्थितीनुसार आपल्या स्वभावात, वर्तनात बदल करावाच लागेल. आपण जर आपल्या वागण्या-बोलण्यात बदल करणार नसू तर त्याचे विपरित परिणाम आपल्याला आयुष्यामध्ये भोगावे लागतात. त्यामुळे अहंभाव सोडून आपल्या स्वभावात आणि वर्तनात योग्य ते बदल करावेच लागतात. जीवनाकडे सकारात्मक दृष्ट्या पाहिल्यास काहीही अशक्य नसते. प्रयत्न करीत राहावे आणि फळ निसर्गावर सोडून द्यावे. चांगल्या गोष्टी पेरत जाव्या. निसर्ग नियमानुसार फळ मिळतेच. चांगल्या कर्माचे फळ चांगलेच मिळते.

          आपल्या सर्वांच्या मनात भगवान श्रीकृष्णाने अवतार घेतलाय आता त्याचा कसा आणि कधी वापर करायचा हे ज्याच त्याने ठरवलेलं बरं? कारण आज काल खुप जण समाजसेवे च्या मार्गाने बदल करू इच्छितात तर काहीजण सांस्कृतिक, नैसर्गिक तर काही जण राजकीय मार्गाने बदल घडवत आहेत. पण बदल झालाच पाहिजे आणि त्यासाठी सर्वानी प्रयत्नशील रहायला हवं. हे एक मानसिक युद्ध आहे त्यात विजय आपल्या बदलेल्या मनाचाच होईल. कोणत्याही युगात "अवतारी मन" च जिंकतं आणि जिंकत राहिल......

- डॉ संदीप टोंगळे

Saturday, January 23, 2016

मनाला वाट्टेल ते......

मनाला वाट्टेल ते......

          आपण आपलं दैनंदिन जीवन जगत असताना कितीतरी चांगल्या गोष्टी करायच्या टाळतो कारण लोकं काय म्हणतील, कसं वाटेल ते लोकांना, लोकांना नाही पटणार, उगीच लोकांमधे चर्चा होईल असे नानाविध विचार कायम डोक्यात घर करून असतात. या विचारांमूळे आपण जीवनाचा खरा आनंद गमावून बसतो. एखादा आनंद साजरा करायचा असेल तर लगेच मनात विचार येतो की असं उड्या मारणं, नाचणं, हुर्र्रे करणं बर दिसेल का? शोभेल का ते? आपण आपल्या मनापेक्षा लोकांच्या मनाचा विचार जास्त करतो. लोकं, समाज, नातेवाईक, मित्र या सर्वांचा विचार केलाच पाहिजे आणि करवाच पण तो मर्यादित असावा. कारण त्यापेक्षा आपल्याला होणारा आनंद महत्वाचा असतो.

          बघा कधीतरी, छोटासा आनंद साजरा करताना सुद्धा किती छान वाटत ते, तुमच्या छोट्या छोट्या यशात मोठा आनंद व्यक्त करताना किती उमेद निर्माण होते ते. तुमच्या कुटुंबासोबत ते यश सेलिब्रेट करुन पहा किती उत्साह येतो मनात पुढच कामं करण्यासाठी. मनातल्या इच्छांना मोकळा मार्ग दाखवा. मनातल्या इच्छा दाबुन त्याचा कधीतरी उद्रेक होतोच की, भविष्यात मानसिक किंवा शारीरिक त्रास ही होऊ शकतात. पण त्या गोष्टी सहज टाळता येऊ शकतात मनातल्या विचारांना वाट दाखवून......

          क्रिकेट च्या सामन्यात एखादी विकेट पडली की तो बॉलर असा काही आनंद व्यक्त करतो की असं वाटत ही त्याची आयुष्यातली पहिली च विकेट असेल किंवा त्याला असं वाटत असेल की आपण किती मोठं यश मिळवलयं. त्या सेलिब्रेशन मधे तो उड्या मारतो, नाचतो, लोळतो, काहीही करतो पण तो आनंद साजरा करतोच. तो असं मनात ठरवत नाही की पुढची विकेट गेल्यावर दोन्ही विकेट चा आनंद एकदाच साजरा करू. तो आनंद त्याच वेळी सेलिब्रेट करतो. आणि त्याच वेळी सेलिब्रेट झाला पाहिजे. आपण ही आयुष्यात असे सेलिब्रेशन नेहमी केलेच पाहिजे, आयुष्य जगण्याचा आनंद मनसोक्त घेतलाच पाहिजे.

          मी एक दिवस असाच क्लिनिक मध्ये बसलो होतो तेव्हा एक ओळखीचीच कैंसर ग्रस्त महिला तिच्या 2 वर्षाच्या मुलीला तपासण्यासाठी घेऊन आली. मी तपासलं आणि रक्ताची तपासणी करण्यासाठी waiting रूम मधे बसवलं. थोड्यावेळाने कसला तरी आवाज येतोय म्हणून मी पहायला गेलो तर माझी नजर waiting रूम मधे बसलेल्या त्या महिले कड़े गेली. ती महिला तिच्या बाळा सोबत खेळत होती. बाळाचं बोलणं, चालणं, हालचाली यावर ती बेभान होऊन हसत होती, त्या बाळाची छोट्यात छोटी प्रत्येक गोष्ट ती आनंदाने सेलिब्रेट करत होती. ते पाहून माझ्या मनात विचार आला की ही महिला कैंसर ग्रस्त असून किती आनंदाने राहतेय, पुढे येईल तो क्षण मनसोक्त सेलिब्रेट करतेय. आणि आपण नसलेली दुःख कुरवाळत बसतोय, आयुष्याबद्दल तक्रारी करतोय. आपण सुद्धा असाच आनंद साजरा केला पाहिजे प्रत्येक गोष्टीचा, प्रत्येक क्षणाचा, प्रत्येक विजयाचा. आपणही असच हसलं पाहिजे, नाचलं पाहिजे मनसोक्त आणि स्वताला म्हटलं पाहिजे कर मनाला वाट्टेल ते......

- डॉ संदीप टोंगळे

Thursday, January 21, 2016

क्षण

क्षण

          थंड वाऱ्याची एखादी हळुवार झुळूक क्षणभर सुखद गारवा देऊन जाते ना, तसेच काहीसे हे 'क्षण' असतात आपल्या आयुष्यातले... हळुवार कधीतरी  कुठूनतरी, गुपचूप संधी साधून येतात अन तना मनात उत्साह निर्माण करतात. मनी असलेल्या अपेक्षांची पूर्तता होते आणि सुखावून जातो आपण त्या क्षणात.

          आनंदाच्या परमोच्च शिखरावर ताठ मानेने, अभिमामाने आपण विराजमान होतो. बेधुंद होतो बेभान होतो अगदी... पण हे सगळं क्षणभर हो क्षणभरच असतं सगळ... वाऱ्याची झुळूक तेवढ्यापुरतीच असते नाही का? पुन्हा ती, कधी, कुठून, कशी येईल सांगता येत नाही पण तोपर्यंत असंच, असंच चालत राहायचं. असंच निरंतर आयुष्य जगत रहायच...पण आपलं हे मनं ऐकेल तेव्हा ना... ते एकच हेका घेऊन बसत. जे हवं ते कायम स्वरूपी... क्षणभरासाठी नको...इथूनच  मग सुरु होते...  मनाच्या वेदनेची कथा...

          वेदनेची जखम, जखमेचा वर्ण आणि व्रणाची सल ही कायम रहाते मनात. काही जखमा ह्या वेदना विरहित असतात. त्या कधी आपलं व्रण सोडून देतात ते कळून येत नाही. रक्त ओघळलं तरी त्याची जाणं होत नाही. पण जेव्हा ते नजरेत येतं, तेव्हा कपाळी प्रश्नार्थी आठ्या पडतात? हे कधी झालं? कस झालं? कुठे झालं?शोधार्थी मन मागोवा घेत राहतं. पुन्हा ते थांबत. किंचितसं कळवळतं आणि पुन्हा हसतं, पुन्हा भरारी घेत नवीन सुखद क्षणाकडे...

          काही वेदना कळून न येणाऱ्या असतात. त्याच काही वाटत नाही. पण  काही भरून न येणाऱ्या असतात... पण प्रत्येकवेळी मनाला भरारी घ्यावीच लागते नवीन सुखद क्षण शोधत.

          रहदारीच्या ऐन रस्त्यावर माणसाच्या गर्दीत कितीसा वेळ काढतो आपण, त्यातून मोकळी वाट काढावीच लागते तेव्हा कुठे मोकळा श्वास घेता येतो. तसेच काहीसे हे क्षण असतात... त्यातून बाहेर पडून मोकळा श्वास घेत मन तयारीला लागत नवीन सुखद क्षण शोधण्यासाठी...

          या सुख दुःख मिश्रित क्षणांनाच आयुष्य म्हणतात. म्हणून येणार्या प्रत्येक क्षणाचा आनंद घ्यावा कारण गेलेला क्षण परत येत नाही. परत येतात त्या फक्त आठवणी......

- डॉ संदीप टोंगळे