Friday, June 16, 2017

"माझं अस्तित्व"


          कधी कधी गर्द आभाळ भरून येतं, विजा चमकतात, सोसाट्याचा बेभान वारा सुटतो आणि पावसाचे चार थेंब जमिनीवर पडले की लगेच मातीचा एक अगदी गोड सुगंध दरवळू लागतो. तो सुगंध अंगात एक रोमांच, एक वेगळा उत्साह निर्माण करतो. पण एवढे ढग भरून येऊन ही कधी कधी पाऊस न पडताच ते गर्द ढग तसेच निघून जातात. न बरसताच ते ढग दृष्टी आड होतात. माझं ही काही दिवस झाले असंच होत होतं. डोक्यात विचार येत होते आणि न बरसताच निघून जात होते. डोक्यात वीज चमकल्यासारखं विचारांचा कडकडाट व्हायचा पण कागदावर उतरवायची उर्मीच अंगात येत नव्हती. मग ते डोक्यात चमकलेले विचार कित्येक वेळा न बरसताच निघून गेलेले आहेत. डोक्यात आलेले विचार कागदावर उतरवले की मोकळं वाटतं, एक निराळा आनंद, तृप्ती असते मनात त्यावेळी. जसं पावसाची एखादी सर जोरदार बरसून गेली की वातावरण किती फ्रेश होत तसच डोक्यातले विचार कागदावर बरसले की मन अगदी प्रसन्न होऊन जातं. आकाशातल्या ढगांना योग्य उब मिळाली की ते मनसोक्त बरसूनच जातात. तसंच डोक्यातल्या विचारांना योग्य वाट मिळाली की ते बरसतातच पण कधी कधी तशी मनस्थिती, वेळ आणि वातावरण जुळून यावं लागतं. एकदा हे जुळून आलं की विचारांची डोक्यात आलेली उर्मी कागदावर उतरवायला वेळ लागत नाही. माझ्या विचारांचे ही काही दिवस झाले त्या न कोसळणाऱ्या ढगांसारखेच हाल आहेत. आम्ही दोघेही कधी कधी सुकेच आणि कधी कधी बरसून ओले......

          पण आज मात्र तो सगळं भान हरपून मनसोक्त बरसतोय. जमिनीवर कोसळून रस्त्याने सुसाट धावतोय, नाचतोय, बागडतोय, पानांवर, फुलांवर, झाडांवर थेंब बनून स्वतःच एक वेगळं अस्तित्व निर्माण करतोय. स्वतःच्या अस्तित्वाचा ठसा निसर्गावर उमटवून त्या निसर्गाच रंग रूप च बदलून टाकलंय. काल परवापर्यंत माझ्या घरासमोरच पिंपळाच झाड अगदी सुकलं होतं, पण आज मात्र ते स्वतःच खर हिरवं मनमोहक रूप जगाला दाखवतय. निराशेनं गळून पडलेली त्याची पानं पुन्हा नव्या उत्साहाने उमलत आहेत. या पावसाची लोभसवाणी जादू पाहून मग मीही मनाशी ठरवलं की आपण ही आज मनसोक्त, मनमुराद, बेभान होऊन बरसायचं, मनाच्या आत कुठेतरी कोपऱ्यात मंद वाजणारी तार असते, तिला हलकच छेडून कान थोडावेळ बंद करून जे डोक्यात विचारांचे सूर तयार होतील ते कागदावर अलगद उतरवायचे. पावसाचा थेंब जमिनीवर पडला की कसा सुगंध दरवळतो तसा डोक्यातला विचार शब्दांच्या रूपाने कागदावर उमटला की एक वेगळाच सुगंध आसमंतात दरवळायला सुरुवात होते, अगदी हृदयापर्यंत जाऊन भिडतो. तसंच मला माझ्या मनात येणारे विचार शब्दांवाटे सजवायचे आहेत आणि दरवळणाऱ्या मनमोहक सुगंधासारखे प्रत्येकाच्या हृदयात रुजवायचे आहेत.

          खरंच काल पर्यंत तो कुठेच नव्हता, पण आज मात्र सगळीकडे तोच तो आहे. काल पर्यंत त्याचं अस्तित्व कुठेच नव्हतं पण आज मात्र त्याने स्वतःच या सुंदर सृष्टीचं अस्तित्व बदललंय. काल माझंही काही अस्तित्व नव्हतं, आज सुद्धा ते अगदी नावापुरतच आहे. पण माझ्या आयुष्यात येणाऱ्या प्रत्येक दिवसावर मला माझं अस्तित्व कोरायचंय. माझ्या आयुष्यात येणाऱ्या प्रत्येक क्षणाला मला सजवायचंय. माझं सुंदर अस्तित्व मला तयार करायचंय. तळपत्या सूर्याला पाहून पाहून जमीनीला भेगा पडतात पण ती पावसाची वाट पाहणे काही सोडत नसते. वाहणारे ढग हजारो मैलांच्या प्रवासाचा विचार करून मध्येच कधी थकत नाहीत. खळखळाट करत वाहणारी नदी कधीच कसल्याही अडथळ्याला घाबरत नाही. अडचणी आणि आव्हानाशिवाय जगण्याला काहीच मजा नाही. आव्हानाचा सामना करण्यात जी मजा आहे ती ऐशोआरामात मुळीच नाही. कितीतरी आव्हानाचा सामना करून हा पाऊस आज बरसतोय आणि अडचणींवर मात करून निसर्गाच अस्तित्वच बदलून टाकतोय. तसं मी ही माझ्या आयुष्यात येणाऱ्या प्रत्येक आव्हानाचा सामना करत जगण्याची मजा घेतोय आणि सुगंध दरवळणारं अस्तित्व निर्माण करण्याचा प्रयत्न करतोय. त्या मनमोहक पावसाने जसं सुष्टीचं अस्तित्व निर्माण केलं तसं "माझं अस्तित्व" निर्माण करायचं असेल तर येणाऱ्या प्रत्येक अडचणींवर मात करण्याशिवाय पर्याय नाही.

- डॉ. संदीप सोमेश्वर टोंगळे.

Saturday, June 10, 2017

क्षण


          उष्णतेमुळे तनामनाची लाही-लाही झाली असताना थंड वाऱ्याची एखादी झुळूक क्षणभर सुखद गारवा देऊन जाते ना, तसेच काहीसे हे 'क्षण'असतात आपल्या आयुष्यातले...... हळुवार कधीतरी, कुठूनतरी गुपचूप संधी साधून येतात अन् तना मनात एक वेगळाच उत्साह निर्माण करून जातात. आपल्या मनात असलेल्या अपेक्षांची क्षणभर का होईना पण पूर्तता झाली असं वाटू लागत आणि आपलं मन सुखावून जात आणि मनासोबत आपणही भान विसरून बेभान होऊन जातो त्या क्षणात...... त्याच क्षणी लगेच आपण आनंदाच्या परमोच्च शिखरावर ताठ मानेने,अभिमामाने विराजमान होतो, बेधुंद होतो, बेभान होतो अगदी...... पण हे सगळं क्षणभर असतं, हो क्षणभरच असतं सगळ...... वाऱ्याची झुळूक तेवढ्यापुरतीच असते ना......? पुन्हा ती कधी, कुठून, कशी येईल सांगता येत नाही पण तोपर्यंत असंच, असंच चालत राहायचं. असंच निरंतर आयुष्य जगत रहायच, त्या क्षणभर येणाऱ्या सुखद गारव्यासाठी..... पण आपलं हे मनं ऐकत नाही, तयार होत नाही त्या क्षणभर सुखासाठी...... आपल हे मन हट्ट करू लागत. जे हवं ते कायम स्वरूपी, क्षणभरासाठी नकोच...... इथूनच मग सुरु होते आपल्या मनाच्या वेदनांची कथा......

          फक्त सुखाचा हट्ट करताना सुख दुख मिश्रित क्षणांच्या गाठोड्यालाच आयुष्य म्हणतात हे आपण विसरून जातो. सुखाचा हट्ट नेहमी वेदनाच देऊन जातो हे आपल्या लक्षातच येत नाही. मृगजळाप्रमाणे सुखाचा पाठलाग करत असताना झालेल्या वेदनेची जखम, जखमेचा व्रण आणि त्या  व्रणाची सल ही कायम मनात सलतच राहते. त्यातल्या काही जखमा ह्या वेदना विरहित असतात. त्या कधी आपलं व्रण सोडून देतात ते कळून येत नाही. पण काही जखमांतून आयुष्यभर रक्त ओघळत जात. त्या कधीच भरून येत नाहीत. कधी कधी रक्त ओघळलं तरी त्याची जाणं होत नाही. काही वेदना कळून न येणाऱ्या असतात. त्याच काही वाटत नाही. पण काही भरून न येणाऱ्या असतात. त्याचा असह्य त्रास होत राहतो आयुष्यभर...... पण माणूस सुखाचा हट्ट काही सोडत नाही. सुखाचा पाठलाग सुरूच असतो निरंतर...... वेदना मिळतात पण प्रत्येकवेळी मनाला भरारी घ्यावीच लागते नवीन सुखद क्षण शोधण्यासाठी......

          प्रचंड रहदारीच्या ऐन रस्त्यावर किंवा तुडुंब माणसाच्या गर्दीत जीव कासावीस होऊन जातो. त्या दुखद क्षणात कितीसा वेळ काढतो आपण,त्यातून मोकळी वाट मिळतेच ना......? किंवा काढावीही लागते. मोकळी वाट मिळाली कि तेव्हा कुठे मोकळा श्वास घेता येतो, तो क्षण सुखदच असतो ना......? तसेच काहीसे हे प्रत्येक क्षण जगावे लागतात आयुष्यात. या सुख दुःख मिश्रित क्षणांच्या गाठोड्यालाच आयुष्य म्हणतात. म्हणून येणाऱ्या प्रत्येक क्षणाचा आनंद घेत रहावा कारण गेलेला क्षण परत येत नाही. आपल्या आयुष्यात येणाऱ्या प्रत्येक दुखाच्या क्षणात सकारात्मकतेने सुख शोधण आणि त्याचा मनसोक्त आनंद घेण हेच खर आयुष्य आहे. कधी कधी अनिवार्यच असलेल्या दुखाच्या वेदना सहन करून त्यातून प्रयत्नपूर्वक बाहेर पडून मोकळा श्वास घेण्यात खर परमोच्च सुख आहे. आपण जर या सुख दुख मिश्रित आयुष्याकडे सकारात्मकपणे पाहिलं तर येणारी प्रत्येक झुळूक नक्कीच सुखद गारवा देऊन जाईल आणि सुखाचा हट्ट न करता मन सुखद क्षणाचा शोध घेत राहील.

- डॉ संदीप सोमेश्वर टोंगळे.

Sunday, June 4, 2017

माझी लाडकी लेक


काल पाण्यात पोहत असताना......
माझ्या खांद्यावर बसलेली माझी मुलगी
जेव्हा खांद्यावर माझ्या उभी राहिली

आणि मला म्हणू लागली
बघा पप्पा तुमच्या पेक्षा मी मोठी झाली

मी म्हणालो, "बाळा या सुंदर गैरसमजात रहा,
पण माझा हात पकडूनच हे सुंदर जग पहा".

ज्या दिवशी हा हात सुटून जाईल
बाळा तुझं हे सुंदर स्वप्न तुटून जाईल

ही दुनिया वास्तवात तुझ्या स्वप्ना एवढी रंगीत नाही
पण तुझ्या साठी हा बाप रंगवून टाकेल दिशा दाही

माझ्या खांद्यावर बसून तू गगनाला स्पर्श करण्याचं स्वप्न पाही
बघ तुझ्या पाया खाली आता जमीन नाही

मी तर बाप आहे तुझा, खूप खुश होईल
ज्या दिवशी तू खरंच माझ्यापेक्षा मोठी होशील

पण बाळा खांद्यावर नाही......
जेव्हा तू जमिनी वर उभी राहशील

हा बाप तुला सगळं देऊन जाईल
आणि कोणाच्यातरी खांद्यावर बसून हे जग सोडून जाईल.

- डॉ. संदीप सोमेश्वर टोंगळे.